Serebral palsy doğum öncesi, doğum sırasında ya da hayatın ilk yıllarında beyindeki bir gelişme bozukluğu, enfeksiyon, travma veya beyinin oksijensiz kalmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

 Serebral palsili çocuk ne demektir?  

          Beyin hasarı olan çocuklar için halk arasında genel olarak  ‘spastik çocuk’ terimi kullanılmaktadır. Bu hastalık grubunun diğer isimleri; serebral palsi veya serebral felçtir.   Bu hastalık grubu, gelişmekte olan beynin değişik nedenlerle zarar görmesi sonucu ortaya çıkan hareket bozukluğudur. Ortaya çıkan klinik tablonun ağırlığı beynin zedelenme derecesine, hasarın yerine ve çocuğun yaşına bağlıdır. ilk 3 ayda olan zararlar en ağır klinik tabloya neden olmaktadır. Bu hastalık ilrleyici değildir. Görülme sıklığı 2/1000’dir.

 Serebral palsi nedenleri nelerdir?

Doğum öncesine ait nedenler: (%50-80)Kromozom anomalileri, Genetik sendromlar, Beynin gelişim bozukluğu, Gebeliğin ilk aylarında geçirilen yüksek ateşli ve döküntülü hastalıklar, Annenin metabolik hastalıkları(diabet,böbrek hastalığı vb)Sigara,alkol,uyuşturucu ve kontrolsüz ilaç kullanımı Radyasyon Travma Doğum sırasında görülen nedenler: (%10-30)Erken veya geç doğum, İkiz/üçüz, Çoğul doğum, Zor doğum, Doğum travması, Beynin oksijensiz kalması

Doğum sonrasına ait nedenler: (%10) Uzun süren yenidoğan sarılığı, Santral sinir sistemi enfeksiyonu, Travma, Beynin oksijensiz kalması.

Serebral palsi tipleri nelerdir?

Spastik tip:en sık görülen tiptir..

Spastik tetraparezi:hem kollarda ,hem bacaklarda katılık ve güçsüzlük vardır.en ağır şekildir..

Spastik diparezi:bacaklarda kollardan daha ağır tipte katılık ve güçsüzlük vardır..

Spastik hemiparezi :vücudun bir yarısını tutan serebral palsi tipidir.

Diskinetik tip:en sık doğumda oksijensiz kalan veya yenidoğan döneminde çok ağır sarılık geçiren bebeklerde görülür.

Ataksik tip:bebek bez gibi gevşektir.zeka geriliği ve denge bozukluğu vardır.

Mix tip:bazı hastalarda birden fazla tipe uyan bulgular bir arada bulunabilir.

Serebral palsi tanısı için ipuçları nelerdir?

0-1    ay: emme güçlüğü,etraftan gelen uyarılara cevap vermeme,havale geçirme,ilk aylarda tiz sesle çok ağlama,huzursuzluk

3.ay: sırt üstü yatırıldığında baş ve topuklar üzerinde yay gibi durma,kasılma,ifadesiz yüz şeklinin olması,3 ayını dolduran bir bebeğin başını hala tutamaması.

4.ay: halen başını tutamama,başparmağını sürekli avuç içinde tutma,elini sürekli yumruk şeklinde tutma.

8.ay: dönememe ve oturamama,başını tutamama,ayakları yere bastırıldığında sert şekilde çaprazlaması

10.ay: sesli ve görsel uyaranlara bakmama,ayağa kladırılınca bacakları çaprazlama,emeklerken backalarını çekmeme

1.yaş: yere basmama veya yürüyememe

Serebral palside tedavi nasıldır?

Hastanın sürekli olarak tedavisini üstlenen ekipte yer alması gereken uzmanlık alanları şunlardır:

1-pediatri uzmanı

2-pediatrik nörolog

3-fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı

4-ortopedi uzmanı

5-fizyoterapist

6-çocuk gelişim uzmanı

7-konuşma terapisti

8-iş-uğraşı terapisti

9-ortotist

Serebral palsili çocuğun rehabilitasyonu deyince neler anlaşılmalı?

1-ailenin eğitimi

2-vücut kontrolünün arttırılması

3-Kasların güçlendirilmesi ve dengenin sağlanması

4-hareketliliğin arttırılması

5-eklemlerde ve kemiklerde gelişebilecek ikincil şekil bozukluklarının önlenmesi

6-günlük aktiviteler gerekli olan becerilerin ve yardımcı cihaz ve kullanımının çocuğa öğretilmesi

7-sosyal iletişim faaliyetlerinin düzenlenmesi

Fizyoterapi ne zaman başlamalıdır?

Doğum sırasında veya sonrasında hareket sorunu olsn bebeklerde,ilk aylar içinde bile fizyoterapiye başlanabilir. Erken fizyoterapi istenmeyen kasılmaları önler. Bebeğe doğru duruş şekilleri öğretilebilir. İleride geişebilecek eklem sertlikleri önlenebilir. Normale yakın hareket özelliklerinin kazanılması sağlanabilir.

Fizyoterapi programı ile neler yapılabilir?

1-Çocuğun uygun pozisyonda tutulması ve pozisyonlanması, yenidoğan döneminden itibaren oldukça önemlidir.

2-Eklem hareket açıklkığı egzersizleri

3-Denge çalışmaları ve güçlendirme egzersizleri

4-Germe programları

5-Yer değiştirme becerilerinin kazandırılması ve iyileştirilmesi

6-Yardımcı cihazları kullanma becerilerinin öğretilmesi

7-Özel teknikler(bobath yöntemi,vojta yöntemi,vb)

Kasları gevşetmek için ilaç tedavisi var mıdır?

Kasları gevşetmeyi sağlayan ilaçlar vardır;baklofen,diazepam,tizanidine ülkemizde bulunan ilaçlardır.dozu her hasta için farklıdır.bunlar fizyoterapiye yardımcı olarak kullanılabilir.

Kasları gevşetmede kullanılan botulinum toksini(botox) nedir?

Bir bakteriden elde edilen sinirden kasa uyarı geçisini engelleyen protein yapıda bir maddedir. Etkisi geçicidir. 3 ay içinde yeni ileti yolları oluşur ve sinirden kasa ileti yeniden başlar. Toksin 2 yaşından büyük çocuklara uygulanabilir.

Uygulama şekli;   Hastanın kilosuna ve enjeksiyon yapılacak kaslara göre verilecek ilaç dozu ayarlanır.

İntratekal baklofen pompası nedir?

Katılığı azaltma için kullanılan bir yöntemdir. Bel bölgesine, cilt altına ilacın konacağı bir pompa yerleştirilir. İlacın omurilik çevresindek boşluğa gitmesini sağlayacak bir düzenekle kas gevşetici ilacın, sinir sistemine doğrudan ulaşması sağlanır. Bu sistem, bir beyin cerrahı tarafından, ameliyat ile yerleştirilir. İlaç azaldıkça depo tekrar doldurulur.

Baklofen pompası kimlere uygulanır?

 Ağızdan kullanılan ilaçlar ve fizyoterapinin yeterli olmadığı ağır katılığı olan çocuklarda kullanılır.Serebral palsili çocuklarda cerrahi Serebral palside cerrahi yöntemlerle kısa olan kaslar uzatılır. Bazı ameliyatlar kasların yapıştığı yerleri değiştirir, böylece kaslar daha düzgün görev görürler.

Serebral palsili çocuklar yürüyebilir mi? Normal gelişim gösteren çocuklar en geç 15-18 ayda yürürken, spastik çocuklarda yürüme daha ileri yaşlarda gerçekleşir. Yürüme zamanı her çocuğa göre değişir. Düzenli ve erken başlayan fizyoterapi desteğinin, yürümede önemi büyüktür. Ancak ağır beyin hasarı olan çocuklarda yürüme mümkün olmayabilir.  

FİZYOTERAPİST

 ESRA DUMAN