Tıklayın Başvurun...
ANA MENÜ
Anasayfa
HABERLER
SANAL GEZİ-FOTO
SORU SOR!
PROGRAMLARIMIZ
ENGELLİ HAKLARI
İLETİŞİM
MAKALELER
BİZ KİMİZ
İNSAN KAYNAKLARI
UYGULANAN TESTLER
WISC-R Zeka Testi
Gelişim Testleri
Kişilik Testleri
Okul Olgunluğu Testi
BİLGİ BANKASI
Konuşma Terapisi
ZİHİNSEL ENGEL
Özel Öğrenme Güçlüğü
Down sendromu
İşitme Engeli
Otizm
Serebral Palsy
GECİKMİŞ KONUŞMA
DUYUSAL DAVRANIŞ
SOSYAL UYUM GÜÇLÜĞÜ
Görme Yetersizliği
Kromozom Anomalisi
Fragile X Sendromu
Dikkat Eksikliği
HiperaktiviteBozukluğu
Ortopedik yetersizlik
SPİNA BİFİDA
KAYNAŞTIRMA EĞİTİMİ
REAKTİF BAĞLANMA
FENİLKETONÜRİ
OKUL KORKUSU(FOBİSİ)
ÖNEMLİ TELEFONLAR
DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI
Otizm ile Oyun
OTİZMLİ ÇOCUKLARDA OYUNUN ÖNEMİ
ÜYELİK





Kayıp Parola?
Hesabınız yok mu? Kayıt Ol

Üye olduğunuz zaman kurumumuzun yapmış olduğu seminerler, toplantılar ve eğitim çalışmalarından haberdar edileceksiniz.
Özel Öğrenme Güçlüğü ( Disleksi, Disleksia)

Öğrenme Güçlüğü         Öğrenmeyle ilgili bir sorun olarak algılanmakta ve tanıtılmakla birlikte; gördüğümüz, duyduğumuz ya da dokunduğumuz tanımaya çalıştığımız şeylerin algılanmasıyla ilgili ya da işlenmesiyle ilgili bir sorun olarak yaşanmaktadır. 

 

        

       Özel Öğrenme Güçlüğü,( disleksi, disleksia) Normal ya da normalin üzerinde zekâya sahip herhangi fiziksel problemi olmayan (İşitme, Zihinsel, Görme) dinleme, konuşma, okuma-yazma, akıl yürütme ile matematik becerilerinin kazanılmasında ve kullanılmasında önemli güçlükleri olan, kendini idare etme sosyal algılama ve etkileşim sorunları olan, standart eğitime rağmen yaşına ve zekâsına uygun okul başarısı gösteremeyen bireylerdeki durumdur.

 

     Öğrenme sorunları da, pek çok sorun ya da hastalık gibi çok erken fark edilebilir. Genellikle anneler, çocukları diğer çocuklardan ya da yaşıtlarından farklı gelişiyorsa fark edebiliyorlar. Bir kısmı beklemeyi tercih ettiğinden, bir kısmı da nereden yardım alacağını bilemediğinden soruna müdahale gecikiyor. Böylece çok değerli zaman kaybedilmiş oluyor.
        Öğrenme sorunlarını erken yaşta tanımada ve müdahalede, okul öncesi eğitim veren kurumlarda çalışan eğitimcilerin ve çocuk doktorlarının çok önemli rolleri vardır. Fakat yapılan çalışmalar ve deneyimler gösteriyor ki özel öğrenme güçlükleri konusu yeterince bilinmediği için, gerek anneler, gerek eğitimciler, gerekse doktorlar tarafından sorun erken fark edilse de, gereken değerlendirme ve müdahale zamanında yapılamıyor.


OKUMA, YAZMA, ARİTMETİK BECERİLERİN GELİŞİMİ
        Okuma yazma öğrenilmesi, normal gelişim aşamalarından geçmenin yanı sıra bazı becerilerin gelişmesine de bağlıdır. Okuma zor bir şifreyi çözmeye benzer ve konuşma dilini yazı diline çevirmeyi gerektirir. Bunun için de dikkat, algılama, kavrama, sıralama, canlandırma, akılda tutma, isimlendirme, analiz-sentez gibi çok çeşitli bilişsel becerilerin gelişmiş olması gereklidir.
Okuma, çocuğun sembol sistemini kullanabilmesi ile ilgili iki aşamalı karmaşık bir işlemdir.

 

Okumayı öğrenebilmek için:
* Çocuk önce objelerin isimlerini öğrenir, sonra bu isimlerin yazıldığı sembolleri(harfleri) öğrenir.
* Görsel olarak sembolleri ayırt etmesi yetmez, harflerle sesler arasındaki bağlantıyı kurabilmelidir.
* Okumayı öğrenmek çağrışımlar yapabilme becerisine bağlıdır.
* Okuduğunu anlarken görsel ve işitsel imajlar ve bunların anlamları arasında çağrışımlar yapılmalıdır.

 

OKUMANIN GELİŞİMİ:

         Aylara göre okumayı öğrenmek için gerekli beceriler aşağıdaki gibi sıralanmaktadır.

0-6 Ay:  Sese tepki gösterme, sesler çıkarmak.
6-13 Ay:Basit ifadeleri anlamak.
19-21 ay: 20 kelimelik dağarcık.
24 Ay: 3 kelimelik cümleler kurar.
24-29 Ay: 300 kelimelik dağarcık. Vücut kısımlarını bilir. Şekil kavramı başlar.
30-36 Ay: 2 aşamalı emirleri yerine getirir.
40-48 Ay: Basit okul şarkıları söyler.
48-50 Ay: Ne, neden, nasıl sorar.
50-60 Ay: Zıt ifadeleri kullanır. Yaşını, ev adresini, telefonunu bilir.
54 Ay: Uzun hikâyeleri dinleyip anlatır.
60 Ay: Harflerin şekilleriyle ilgilenir. Genelde tüm sesleri doğru kullanır. Obje fonksiyonlarını bilir.
60-72 Ay: Geçmiş, şimdiki, gelecek zaman kullanır. Bilgi almak için soru sorar. Sağını solunu ayırt eder. Harf sesler arasındaki ilişkiyi kavrar.
60-80 Ay:  Anlayarak okumaya başlar.


YAZMANIN GELİŞİMİ:

        Yazmak sembolik iletişim kurma becerisidir.

Yazmayı öğrenmek için:
o Araç(kalem) kullanarak sembollerle dili ifade edebilme becerisinin,
o İnce-motor becerinin,
o El-göz koordinasyonunun,
o Sıralama becerisinin,
o Dikkatini bir iş üzerinde yoğunlaştırabilmenin,
o Görsel, işitsel, mekansal algının yaşına uygun olgunlukta olması, ve
o El tercihinin yerleşmiş olması gerekir.

 

ARİTMETİK BECERİLERİN GELİŞİMİ:
         Normal gelişen çocuklar, gelişim basamakları içinde matematik becerileri de sırayla kazanırlar. Çocukların aritmetik işlemlere başlamadan önce belirli gelişim aşamalarından geçmesi gereklidir. Örneğin miktar kavramı, aradaki farkı kavrama aritmetik işlemlerin ön koşuludur. Çocuk önce her rakamın belli obje sayısını temsil ettiğini, sayıların parçalardan oluşan bir bütünü temsil ettiğini öğrenir. 7 sayısı, (4 ve 3)ya da (5 ve 2) sayılarının bileşimidir. Çocuklar ancak bunları anladıktan sonra problem çözebilirler.

         Bazı çocuklar Piaget’nin işlem öncesi döneminde kalırlar. Bu beceriler konuşulan dil ile de bağlantılıdır ve matematiksel simgeler, çizimler(somut) ile matematiksel düşünme(soyut) arasında bir köprü görevi görür. Matematiksel dil edinilmesi de, konuşulan dil, dinleme, okuma-yazma becerileriyle yakından ilişkilidir.
         Bireyden kaynaklanan öğrenme sorunları arasında yer alan özel öğrenme bozukluğu (learning disorder / dyslexia) olan çocuklar, yukarda sayılan okuma, yazma, matematik becerilerinin gelişmesinde sorunlar yaşarlar. Bu beceriler okul öncesi dönemde geliştiği için bu vakaları okul öncesi dönemde tanımak mümkündür.

 

ERKEN BELİRTİLERİ

Geç Konuşmak
Sözcük bulmada isimlendirmede güçlük,
Yetersiz sözcük dağarcığı
Telaffuz sorunları
Temel sözcükleri karıştırmak ( Koşmak, yemek, vermek gibi)
Sözcük, hece çevirmek (Mavi yerine vami, sifon yerine vison gibi)
Sözlü yönergeleri dinleme ve izlemede güçlük
Harf ses ilişkisi öğrenmede güçlük
Kafiyeli sözcüklerde güçlük
Sayı, renk, harf öğrenmede güçlük
Geometrik şekilleri çizmede güçlük
Dikkat ve konsantrasyon güçlükleri
Yön karıştırmak (Kitabı ters tutmak gibi)
Yaşıtlarıyla ilişkilerde güçlük
Zaman ve mekân sorunları
El tercihinde gecikme
Koordinasyon güçlüğü (Bisiklet sürmek, ip atlamak)
Kazaya yatkınlık ve sakarlık
         Bu belirtiler özel öğrenme güçlüğü (disleksi, disleksia) riski taşıyan çocuklarda sık görülen özelliklerdir.
Bu belirtilerden birkaçını gösteren çocuğa yaşıtları düzeyine erişmesi için destek eğitim verilmelidir.
Erken tanı konulduğu ve yardım aldığı oranda çocuklar yaşıtlarına yetişebilmekte ve gerçek potansiyellerini gösterebilmektedirler.

 


ERKEN TANI
         5-7 yaş okuma öğrenme yeteneğinin geliştiği dilimdir. Bu nedenle riskli çocukları özellikle okul öncesi dönemde dikkatle izlenmesi gerekir. Genellikle özel öğrenme güçlüğü, öğrenme bozukluğu ilkokula başlayınca ortaya çıkar. Ancak okul öncesi dönemde erken belirti gösteren çocukları(riskli çocuklar) öğrenme bozukluğu açısından değerlendirilmesi, erken tanı ve terapi için önem taşır. Öğrenme bozukluğu olan vakalarla ülkemizde yapılan bir araştırmada yalnızca %6.6 oranında doğru tanı konulduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, konunun çok iyi bilinmediğini ve ailelerin konunun uzmanını bulmakta güçlük çektiklerini düşündürmektedir. Sorunun aile tarafından fark edildiği yaşta(6;9) öğrenme bozukluğu tanısının konulduğu yaş(7;11)arasındaki fark anlamlıdır. Erken tanı konulduğu ve yardım aldığı oranda çocuklar yaşıtlarına yetişebilmekte, gerçek potansiyellerini gösterebilmektedirler. Bu bulgu, bu çocukların erken tedaviden yararlanma fırsatını kaçırdığını da göstermektedir.

 

PSİKO-PEDAGOJİK DEĞERLENDİRME
         Değerlendirmenin 3 hedefi olmalıdır:
1. Güçlükler(görsel/ işitsel algı, motor koordinasyon, sıralama, organizasyon, hafıza)
2. Farklılıklar
3. Tutarsızlıklar belirlenmeli.
        Tek başına hiçbir yöntem yeterli veri sağlamıyor. Tanı ve terapide mutlaka aile ve öğretmenle işbirliği yapılmalı.
Psiko-Pedagojik değerlendirme anne-babayla, çocukla, varsa okul rehber öğretmenleriyle görüşülür. Hangi alanlarda bozukluklar olduğunu saptamak amacıyla çeşitli test tekniklerinden yararlanılır.

Şu alanlar değerlendirilir.
Gelişim
Zekâ
Görsel, İşitsel, Mekânsal algı
Okuma-Yazma-Matematik becerileri
Davranış

 

PSİKO-PEDAGOJİK MÜDAHALE/ÖZEL EĞİTİM
o Tanı ve değerlendirmeden elde edilen bilgilerle oluşturulan özel eğitim programları uygulanır.
o Program bireyselleştirilmiş olmalıdır.
o Her vakanın gereksinimine göre farklı yaklaşımlardan yararlanılır.
Yaralanılacak bazı programlar:
* Konuşma terapisi
* Problem Çözme Becerisini Geliştirme Teknikleri
* Aile terapisidir.

 

AİLEYE ÖNERİLER;
1. Öğrencinin öğrenmesine ket vurabilecek uyaranların azaltılması ve çevreden arındırılması gerekmektedir.(Çocuğun ders çalıştığı odadaki parlak dikkat çekici uyaranların kaldırılması)
2. Çocuğa çalışma becerilerini kullanmasını sağlayıcı ev egzersizleri yaptırılması gerekir.(Günlük hazırlık ve temizlik işlerine katılma)
3. Özel öğrenme güçlüğü (disleksi, disleksia) gösteren çocuklar başarısızlık beklentisi yaşadıklarından onlara evde birtakım sorumluluklar verilip başarıları ödüllendirilmelidir.
4. Bu çocuklar için dikkat egzersizleri uygulanabilir. (Boncuk dizme)
5. Öğrenme güçlüğü gösteren çocuğun olumsuz davranışlarını azaltmak için davranış değiştirme tekniklerinden yararlanılır.(Olumsuz davranışını ve söylediği olumsuz şeyleri önemsememek vb)
6. Öğrenme güçlüğü olan çocuk doktora götürülmeli fizyolojik problemi varsa tespit edilmelidir.
7. Öğrenme güçlüğü gösteren çocuklarda görsel ve işitsel algılama problemi vardır. Bu çocukların görsel ve işitsel algı yeteneğini geliştirin.
          Değerlendirme için çocuk psikologuna yada özel eğitim merkezlerine başvurabilirsiniz. Bunun için uygulanan testler mevcuttur. Sitemizde geniş bilgiye yer verilmektedir.

 

Görsel Algılama Becerilerini Geliştirme Yolları
Eşyaları sınıflandırma faaliyetleri;
(eşyaların renklerine, büyüklüklerine, cinslerine göre kümeleme)
Ayırt etme faaliyetleri; bu çalışmalar resimler, geometrik şekiller ve desenli malzemeler kullanılır.
Hafıza oyunları: bu oyunlarda değişik tip eşyalar kullanarak bunların çocuğa neyi hatırlattığı veya bunları görünce ne hissettiği sorulur.


İşitsel Algılama Becerilerini Geliştirme Yolları
 Gözlerini kapayarak hatırlatma oyunları oynatma ( El çırparak “ellerini kaç defa çırptım” diye sorunuz.) Hatırlatma oyunları iki, üç veya dört etaplı olabilir. Mesela “mavi kitabı al, masanın üzerine koy.”

Cümle tamamlama oyunları (“sirkte neler işittin? İlk defa ne işittin ve sonra işittiğin neydi?” 

Tanıma, ayırma ve lokalizasyon (geldiği yeri belirleme) faaliyetleri; su sesi, kapı sesi(çarpma şeklinde) köpek havlaması, kedi miyavlaması gibi her gün her yerde duyulabilen sesleri kullanarak “bu sesleri tanıyabiliyor musun?” “hangi seslerin aynı ve hangilerinin ayrı olduğunu” “bu seslerin hangi taraftan geldiğini” söyle bakalım.

 

Öğretmene Öneriler
1. Bu çocuklara çalışma becerilerini kullanmayı geliştirici ev egzersizleri verilmelidir.(Ders tekrarı yapması)
2. Sınıfta kullanılan komutlar basit, kısa ve net olmalıdır.
3.Özel Öğrenme güçlüğü ( disleksi, disleksia) gösteren çocukların işitsel ve görsel uyaranları bellekte tutabilmeleri söze dayalı materyalleri hatırlamaları güç olduğundan aileyle diyaloga geçip, evde derslere ilişkin soru-cevap tarzında zihin egzersizleri yaptırılabilir.
4. Görsel algılama problemi olan özel öğrenme güçlüğü ( disleksi, disleksia) olan çocuk, harfleri kopya edemeyebilir. Bazı geometrik şekilleri birbirinden ayırt edemeyebilir. Bu çocukları eğitim faaliyetlerine katılmaya teşvik edin.
5.Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklarda işitsel algılama problemlerine normal çocuklardan daha fazla rastlanmaktadır. İşitsel algılama problemi olan çocuklar, kapı ziliyle telefon zilinin sesini ayırt edemeyebilir. Bu duruma dikkat edilmelidir.
6.Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklar başarısızlık beklentisi yaşadıklarından, onlara sınıfta söz hakkı verilmeli, derse katılımları sağlanmalı ve başarıları ödüllendirilmelidir. Başarısızlığın üstesinden gelmeye hizmet edecek stratejilerin çocuğa kazındırılması gerekmektedir.
7. Özel öğrenme güçlüğü gösteren çocuklar hoşa gitmeyen bir davranış gösterdiğinde, o davranışı ortadan kaldırmak için, davranış değiştirme yaklaşımına yer verilmelidir. Bulunan yere, zamana, ortama uygun olmayan şekilde söz yakut davranışta bulunan kişinin, bu tür davranış ve sözlerini görmezden gelerek, onun bu ortamdan uzaklaştırılmasının sağlanması faydalı olacaktır.
8. Özel öğrenme güçlüğü gösteren çocuklar, duygusal bozukluk gösteren çocukların davranış özelliklerini göstermektedir. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuk çoğu zaman mutsuzdur. Kendini değerlendirmesi olumlu değildir. Sınıftaki çocukların kiminle oynadığı araştırıldığın da genellikle özel öğrenme güçlüğü olan çocukların görmezlikten gelindiği belirtilmektedir.Bu çocuklar arkadaşlarına olumsuz şeyler söyleme eğilimindedirler.
9. Öğretmen, özel öğrenme güçlüğü gösteren çocuğun hiperaktif olduğunu anlarsa sınıf  içinde ortam düzenlemesine gidebilir. Öğrenciyi duvardan tarafa oturtarak ve sırasında yer alabilecek dikkat dağıtıcı unsurları ayıklayarak bu tip davranışları azaltabilir. Ancak bu tür düzenlemeler yapılırken, çocukla konuşularak yapılanların, cezalandırma için yapamadığı anlatılmalıdır.
10. Özel öğrenme güçlüğü olan çocuğun, herhangi bir eyleme girişmeden önce düşünmesi sağlanmalıdır. Burada amaç; öğrencinin kendisinin kullanabileceği stratejileri sağlayarak kendine yeterli ve bağımsızlığını kazanmış öğrenciler yetiştirmektir. Okuduğunu anlamayı arttırmak için kendi kendini sorgulama tekniğiyle öğrenciyi destekleyen taktirler kazandırabilir. İlk olarak öğrenci kendisine “bu parçaya neden çalışıyorum” sorusunu sormak, ana fikirlerini bulup altlarına işaretleme, ana fikirlere ilişkin soru düşünüp yazma, soruya ve yanıtlarına tekrar bakıp, nasıl daha fazla bilgi sağlanabileceğini gösterilmelidir.
11.Özel öğrenme güçlüklerinin oluşmasını artıran ve özel öğrenme güçlüğü olan çocukların, yararı olmayan öğretmen tipi, tüm çocukların aynı şekilde öğrendiğini ve başarılı öğretim tekniğini sadece kendisinin bildiğine inanan ve bir tek öğretme sürecine yer veren öğretmendir.

 

Özel Öğrenme Güçlüğünün Nedenleri

Doğum Öncesi: Yetersiz beslenme, annenin geçirdiği enfeksiyonlar, ilaç kullanma, vitamin eksikliği, alerjiler

Doğum Sırasında: Uzun ve zor doğum, plasenta ve göbek kordonu anormallikleri, doğum aletlerinin verdiği zararlar, beyin hasarı

Doğum Sonrasında: Doğumdan sonra nefes almaya başlayıncaya kadar geçen sürenin uzunluğu, erken yaşta ateşli hastalık, başa hızlı darbe, tümör

Kalıtsal bozukluklar: Ailelerde özel öğrenme bozukluğu olan başka kişilerinde olması,kan uyuşmazlığı

 

Özel Öğrenme Bozukluğunun Çeşitleri

 

1-Disleksi(okuma sorunları):

a)disfonik disleksi: İşitsel kavrama ve ayırt etme becerilerinde bozukluk vardır. Dil ve sözlü ifadelerde güçlük çekerler.

b)disidetik disleksi: Zihinde canlandırma yeteneği bozuktur. Harflerin sıralanışını karıştır, ters çevirir, günleri ayları sırayla söyleyemez.

2-Disgrafi(yazma sorunları): P,D,B,C,H,Y,S,Z,U gibi harfleri yazarken karıştırır ve ters yazar. Bazı harfleri unutur bazılarını fazladan ekler.

3)diskalkol (matematik sorunları): Sayıları bozuk yazar, sıklıkla yer değiştirir, işlemleri bozuk sırada yapar, geometrik ilişkileri kavramada zorlanır, aritmetik sembolleri tanımada zorlanır.

 

 

 

                                                                                                                                               Kaynakça
                                                                                                                                 Doç Dr. Ümran KORKMAZLAR
                                                                                                                           Oral Pedagog – Psikolojik Danışman

                                                                                                                                      

 
< Önceki   Sonraki >

GÖKKUŞAĞI ÖZEL EĞİTİM KURSU

KARTAL: Atalar Mh. Köroğlu Cd. No:32 Cevizli - Kartal İstanbul

E-Mail: ozelgokkusagi@gmail.com

Kartal Tel: 0216 473 21 28